Vrijwel iedereen heeft wel een moedervlek, pigmentvlek of een ander plekje op de huid. De meeste zijn gelukkig volledig onschuldig en horen simpelweg bij het ouder worden. Toch krijg ik in de praktijk bijna dagelijks dezelfde vraag: "Heidy, wil je hier eens naar kijken?" Opvallend genoeg gaat het dan meestal niet om een moedervlek, maar om een plekje dat langzaam is ontstaan en maar niet lijkt te verdwijnen. Waarom ontstaan dit soort plekjes eigenlijk juist op latere leeftijd?
Onze huid beschikt over een indrukwekkend herstelvermogen
In eerdere blogs schreef ik al over het natuurlijke herstelvermogen van de huid en over het zogenaamde zonbudget. Iedere keer dat onze huid wordt blootgesteld aan UV-straling ontstaan er beschadigingen in het DNA van onze huidcellen. Tijdens een intensieve dag in de zon kunnen dat er duizenden tot zelfs vele duizenden zijn. Gelukkig is ons lichaam fantastisch ontworpen. Het grootste deel van deze beschadigingen wordt binnen ongeveer 24 tot 48 uur weer hersteld door onze eigen herstelmechanismen. Dag en nacht zijn onze huidcellen bezig om beschadigingen te herkennen, te repareren of op te ruimen. Dat natuurlijke reparatiesysteem beschermt ons iedere dag opnieuw.
Maar dat systeem is niet onuitputtelijk
Hoe ouder we worden, hoe langer onze huid al bezig is geweest om schade te herstellen. Jarenlange blootstelling aan zonlicht, luchtvervuiling, stress en andere invloeden vragen steeds opnieuw iets van dit natuurlijke systeem. Op jonge leeftijd lukt dat meestal moeiteloos. Maar na tientallen jaren wordt het herstelvermogen minder efficiënt. Niet omdat de huid ineens slechter wordt, maar omdat zij simpelweg al jarenlang ontzettend hard heeft gewerkt.
Veel veranderingen die we rond ons vijftigste of zestigste levensjaar zien, zijn daarom niet het gevolg van de zon van afgelopen zomer. Ze zijn vaak de optelsom van tientallen jaren blootstelling aan UV-straling. Juist daarom is het zo belangrijk om de huid niet alleen te beschermen, maar ook haar natuurlijke herstelprocessen te ondersteunen.
Waarom komen pigment- of ouderdomsvlekken soms terug na een laserbehandeling?
Ook dit is een vraag die ik regelmatig krijg. "Maar de pigmentvlek was toch weggehaald?" Dat klopt. Met een laser kunnen we het zichtbare pigment verwijderen. Maar we wissen niet de geschiedenis van de huid.
De pigmentcellen die jarenlang zijn beïnvloed door UV-straling blijven gewoon aanwezig. Je zou kunnen zeggen dat we het gevolg behandelen, maar niet de oorzaak. Daardoor kan een pigmentvlek of ouderdomsvlek na verloop van tijd opnieuw zichtbaar worden. Juist daarom geloof ik zo sterk in een combinatie van beschermen, behandelen én het ondersteunen van het natuurlijke herstelvermogen van de huid. Want uiteindelijk wil je niet alleen het zichtbare resultaat verbeteren, maar de huid ook gezonder maken.
Niet ieder plekje is een moedervlek
De plekjes die mensen mij het vaakst laten zien, zijn meestal geen moedervlekken. Vaak gaat het om een klein ruw plekje dat langzaam is ontstaan. Misschien herken je het wel: een schilfertje dat steeds terugkomt, een rood of lichtbruin plekje dat niet helemaal verdwijnt of een klein korstje dat telkens opnieuw ontstaat. Het lijkt even minder te worden, om vervolgens toch weer terug te komen.
Juist dit soort plekjes zie ik regelmatig in de praktijk en verdienen wat extra aandacht.
Actinische keratose: een signaal van jarenlang zonlicht
Zo'n plekje noemen we vaak een actinische keratose. Een moeilijke naam voor een huidverandering die meestal ontstaat door jarenlang opgebouwde zonneschade. Je kunt het zien als een signaal dat de huid op die plek jarenlang veel UV-straling heeft verwerkt.
Gelukkig ontwikkelt lang niet iedere actinische keratose zich verder. Toch is het belangrijk om dit soort plekjes serieus te nemen, omdat sommige zich in de loop der jaren kunnen ontwikkelen tot een vorm van huidkanker. Zie je een ruw plekje dat blijft terugkomen of langzaam verandert? Laat het dan altijd beoordelen door je huisarts.
De ABCDE-regel
Naast deze ruwe plekjes is het verstandig om ook moedervlekken regelmatig te controleren. Artsen gebruiken hiervoor vaak de bekende ABCDE-regel.
A – Asymmetrie
De ene helft van de moedervlek ziet er anders uit dan de andere.
B – Begrenzing
De randen zijn grillig, onregelmatig of vervagen.
C – Colour (kleur)
De moedervlek bevat meerdere kleuren, zoals verschillende tinten bruin, zwart, rood of blauw.
D – Diameter
Een moedervlek groter dan ongeveer 6 millimeter verdient extra aandacht.
E – Evolutie
Misschien wel de belangrijkste. Verandert een moedervlek van vorm, kleur of grootte, of begint deze te jeuken, bloeden of korstjes te vormen? Neem dan altijd contact op met je huisarts.
Mijn rol als huidspecialist
Tijdens mijn opleiding Preventie & Signalering Huidkanker heb ik geleerd hoe belangrijk het is om veranderingen aan de huid tijdig te herkennen. Als huidspecialist stel ik geen medische diagnoses. Dat is en blijft het werk van de huisarts of dermatoloog.
Wel vind ik het belangrijk om mijn klanten bewust te maken van signalen die aandacht verdienen. Door regelmatig bewust naar je huid te kijken, kun je veranderingen vaak eerder opmerken.
De SkinVision-app
Een hulpmiddel dat ik graag onder de aandacht breng, is de SkinVision-app. Met deze app kun je eenvoudig een foto maken van een moedervlek of verdacht plekje. De app analyseert de afbeelding met behulp van kunstmatige intelligentie en geeft een inschatting of het verstandig is om het plekje door een arts te laten beoordelen.
De app vervangt uiteraard nooit een huisarts of dermatoloog, maar kan wel helpen om veranderingen eerder op te merken en je bewuster te maken van je eigen huid.
Vergeet ook deze plekken niet
Wanneer we aan zonbescherming denken, smeren we meestal ons gezicht goed in. Toch zie ik de meeste zonbeschadiging juist op de plekken die vaak vergeten worden: de oren, hals, het decolleté, de handen, de onderarmen en – bij dunner wordend haar – de hoofdhuid. Juist deze zones krijgen jarenlang ongemerkt veel zon te verduren.
Mijn advies
Geniet van de zon, maar blijf ook aandacht houden voor je huid. Niet vanuit angst, maar vanuit bewustzijn. Een gezonde huid is veel meer dan een mooie huid. Door je huid goed te beschermen, haar natuurlijke herstelvermogen te ondersteunen én veranderingen tijdig op te merken, investeer je niet alleen in een frisse uitstraling, maar ook in de gezondheid van je huid op de lange termijn.
Liefs,
Heidy
Meer lezen in Heidy's Huid Journaal
☀️ Wat gebeurt er eigenlijk in je huid na een dag zon?
🟤 Waarom pigmentvlekken vaak pas jaren later zichtbaar worden.